Sa nagmamahal, walang mabigat at walang pabigat.

Sa sermon ni Bishop Francis, paulit-ulit niyang binanggit ang pangungusapmna ito. "Sa nagmamahal, walang mabigat at walang pabigat." Tama siya ngunit parang kayhirap paniwalaan nung una kong marinig ito. Paanong walang mabigat sa nagmamahal? Siyempre naisip ko yung mga may romantikong relasyon, lalo't katatapos lamang ng Araw ng mga Puso. Ang nagmamahal hindi maiiwasang magselos. Ang nagmamahal hindi maiiwasang masaktan. Hindi ba't mabigat ito? Hindi ba't pabigat ang mga ito? Sa damdamin, sa puso. 

Pero iba ang pananaw ni Bp. Francis. At naunawaan ko rin iyon. Kasi kung nagmamahal ka, ibibigay mo ang iyong buong sarili para sa minamahal mo. Sapagkat gayon ang pag-ibig na ipinakilala sa atin ni Hesus. Kung umiibig ka, hindi mo mararamdaman ang bigat dahil hindi iyon ang mahalaga. Ang mahalaga ay iyong pag-ibig mo, iyong iniibig mo. Hindi mo iindahin ang sakit o bigat.

Si Hesus mismo ang nagsabi sa atin na siya ang daan. Mahahanap natin ang daan kung susundan natin siya sa bawat pahina ng Biblia. Doon makikita natin siyang patuloy na nakikipag-usap at sumusunod sa kalooban ng Amang nagsugo sa kanya rito sa mundo. Noong parte na ng daan ang paghihirap, hindi nagtanong si Hesus ng "Bakit?" Hindi niya sinisi ang mga nanakit sa kanya. Nagpatuloy siya sa kanyang pananalangin sa halamanan, hanggang dugo ang maging pawis, upang patunayan ang dakilang pag-ibig ng Ama at nagawa niyang mapatawad at hindi magtanim ng galit sa mga nanakit sa kanya. Ito ang daan, at sa pagpapakita niya sa atin ng daan, binigyan tayo ni Hesus ng bagong perspektibo sa mga nararanasan nating paghihirap sa buhay.

Ang tunay na pagbabalik-loob ay ang pagpili sa daan ni Hesus, kung saan tinatanggap natin ang mabubuti at masasakit sa ating buhay at humihingi tayo ng kaunting lakas at pagtitiis at tapang na mapatawad ang mga taong nakasugat sa atin sa buhay. Ang pag-ibig man nila ay limitado at may pasubali, naidadala naman tayo sa paghahanap sa walang hanggan at walang pasubaling pag-ibig. Ang daan ni Hesus ang magdadala sa atin sa disyerto ng paghihirap at pagkabasag upang ating madama ang pag-ibig na laan ng tinatawag nating Diyos, ang kanyang Ama. 

Iyon ang punto kumbakit sa nagmamahal ay walang mabigat at walang pabigat. Wala nang pasubali, basta umiibig.

Paano kung tinatakasan natin ang Diyos?

Alam mo ba ang kuwento ni Jonas?

Marahil alam mo.

Siya yung ipinadala ng Diyos upang magpahayag ng kanyang utos sa mga taga-Nineveh, ngunit ginawa niya ang lahat upang makatakas sa plano ng Diyos. Sumakay siya sa isang barko at naglakbay palayo sa Nineveh. Subalit bago niya napansin, nabalahaw ang barko at umikot patungo sa kabilang direksyon dahil sa lakas ng bagyo. Napilitang itapon ng mga sakay ng barko ang kanilang mga dalahin upang gumaan ang sasakyang pandagat. Nang maisip ni Jonas ang kanyang kamalian, inamin niya ito sa kanyang sarili at nagboluntaryong maitapon din sa dagat kasama ng mga gamit. Sa pagkakataong iyon naisip niyang nagalit ang Diyos sa kanya. Sa pagkakataon ding iyon gumawa ang Diyos ng paraan upang mabago ang takbo ng buhay ni Jonas.

Nagpatuloy ang kuwento ni Jonas sa pagkakakain sa kanya ng malaking isda, hindi nasaktan at napatapon sa baybayin ng Nineveh. Doon siya naniwala na ano mang pagtatago ang gawin niya sa Diyos, hahanapin pa rin siya ng Diyos kahit saan hanggang sa mapagtanto niya na dinadala siya sa lugar kung saan siya tinatawag ng Diyos.

Sinubukang tumakas ni Jonas. Ngunit natagpuan pa rin siya ng Diyos. Mula roon, sinunod na niya ang utos ng Diyos. Pinili niyang maging instrumento ng Diyos para sa mga taga-Nineveh.

Tumatakas din tayo sa maraming pagkakataon. At kapag nakakatakas tayo, akala natin ay maayos na ang lahat para sa atin. Ngunit hindi pala talaga tayo nakalalayo. Malayo pa tayo sa inaasam na kaayusan at kapayapaan. Dahil hahanapin tayo ng Diyos saan man tayo magtungo. Hanggang sa tumimo sa ating isip at damdamin kung nasaan na tayo, kung para saan tayo ipinanganak, at kung para kanino ang bigay sa ating buhay.

Tama yung sinabi ng isang pari sa akin. Na hangga’t wala sa akin ang kapayapaan, na hangga’t walang kapanatagan sa aking kalooban, hindi ko maipapamahagi ang Salita ng Diyos sa iba. Gaya ni Jonas.

Conversations: Understanding God.

I had a reflective weekend, celebrating the feast of one of my chosen or favorite saint, St. John Bosco, in solitude. I just prayed by reading the Liturgy of the Hours, writing in my journal, and attending the evening Mass alone. Great that my friend's mother chose me to offer the ciborium during the offertory. I was happy to bring at the altar the hosts to be consecrated as Body of Christ.

I felt broken that day, because of some books I had found time reading again. I almost felt I was breaking down while reflecting (introspection). And when I posted some of my thoughts in Facebook, thanks to some friends who hit the Like button and took time to comment. In one of my reflective posts, I told that there is actually no "forever" in any relationships. Even a son could die ahead of his parents. Even two best friends could part ways when some irreparable circumstances happen. Even those faithful couples could not die at the same time. One has to bear the grief of being left, or alone. 

Then a friend from Youth Ministry has replied to me saying that attachment is the cause of all sufferings. Then we talked about attachment versus detachment. Then we reached to a conversation about God. I was happy to know his thoughts about God. I have mine too, but he has deep conviction about who God is. This is what I want to tell now:

God is not there to be understood. After quite some time, we will see the limits of our understanding of Him. Because if we understand Him fully, then we are saying we are God too. But this will never happen. It is hard to put the whole godliness of God in our mind. It is in our heart that God finds a home. The next question is, are we worthy to receive Him under our own roof? 

Now, when we feel really down, alone and forsaken, then we are nearest to Him. Because Jesus, the incarnate Word of God, has experienced that too. What do you think Jesus felt on the calvary, and why do you think He said, "My God, my God, why have you forsaken me?"

Jesus on that very moment of asking God why was He forsaken is actually the very moment that God has shown His great compassion for us. Let us pray to understand Him, trusting that He will make all things right and all burdens light if only we surrender to His will. 

Closing cycles, shutting doors, ending chapters.

One always has to know when a stage comes to an end. If we insist on staying longer than the necessary time, we lose the happiness and the meaning of the other stages we have to go through. 

Closing cycles, shutting doors, ending chapters – whatever name we give it, what matters is to leave in the past the moments of life that have finished. 

Did you lose your job? Has a loving relationship come to an end? Did you leave your parents’ house? Gone to live abroad? Has a long-lasting friendship ended all of a sudden? You can spend a long time wondering why this has happened. 


You can tell yourself you won’t take another step until you find out why certain things that were so important and so solid in your life have turned into dust, just like that. But such an attitude will be awfully stressing for everyone involved: your parents, your husband or wife, your friends, your children, your sister. Everyone is finishing chapters, turning over new leaves, getting on with life, and they will all feel bad seeing you at a standstill. 

Things pass, and the best we can do is to let them really go away. That is why it is so important (however painful it may be!) to destroy souvenirs, move, give lots of things away to orphanages, sell or donate the books you have at home. 

Everything in this visible world is a manifestation of the invisible world, of what is going on in our hearts – and getting rid of certain memories also means making some room for other memories to take their place. 


Let things go. Release them. Detach yourself from them. Nobody plays this life with marked cards, so sometimes we win and sometimes we lose. Do not expect anything in return, do not expect your efforts to be appreciated, your genius to be discovered, your love to be understood. Stop turning on your emotional television to watch the same program over and over again, the one that shows how much you suffered from a certain loss: that is only poisoning you, nothing else. 


Nothing is more dangerous than not accepting love relationships that are broken off, work that is promised but there is no starting date, decisions that are always put off waiting for the “ideal moment.” 


Before a new chapter is begun, the old one has to be finished: tell yourself that what has passed will never come back. Remember that there was a time when you could live without that thing or that person – nothing is irreplaceable, a habit is not a need. This may sound so obvious, it may even be difficult, but it is very important. 


Closing cycles. Not because of pride, incapacity or arrogance, but simply because that no longer fits your life. Shut the door, change the record, clean the house, shake off the dust. Stop being who you were, and change into who you are.


(A version of this article circulates in internet having Paulo Coelho as its author. In fact, he did not write it, but he made a few corrections and decided to republish it in his blog.) 

Bakit dapat natin dasalin ang Liturgy of the Hours?

5:30 ng umaga. Madilim pa sa labas ng bahay at tahimik pa ang paligid. Gigising na ako at uupo malapit sa altar ng bahay, bubuksan ko ang aking prayer book (breviary) at magdarasal ng Liturgy of the Hours. Minsan tinatawag ko rin itong Divine Office. Ito’y pampubliko at pang-araw-araw na panalangin ng Simbahan. Halos binubuo ang laman nito ng Scriptures – karamihan ay mga Salmo at Gospel canticles – na naaayos sa apat na linggong siklo ng mga panalangin, at binabasa sa ispesipikong oras sa bawat araw. 

Sa kanyang apostolic exhortation tungkol sa Scripture na Verbum Domini (The Word of God) matapos ang 2008 Synod of Bishops, ipinaalam sa atin ni Pope Benedict XVI ang ganda at halaga ng Liturgy of the Hours, at hinikayat niya ang mga layko na dasalin ito. 

Nagsimula ang Liturgy of the Hours bilang panalangin ng mga layko noong unang mga taon ng Simbahan, at ito ang paraan ng pananalanging walang patid, na binanggit ni Apostol San Pablo sa mga unang Kristiyano sa kanyang Unang Sulat sa mga taga-Tesalonika. 

Ang Liturgy of the Hours ay binubuo ng mga panalangin para sa mga sumusunod na bahagi ng araw: morning, midmorning, noon, midafternoon, evening at night. Tinatawag ko naman ang morning prayer na lauds, ang evening prayer na vespers, at ang night prayer na compline. Iba-iba ang panalangin bawat araw, ayon sa liturgical season ng Simbahan. Hinihikayat ang mga layko na dasalin ito samantalang required itong dasalin ng mga pari, seminarista at mga religious communities. Kapag dinarasal mo ang Liturgy of the Hours, ang bawat oras mo ay naiaayon sa Misteryo Paskwal. 

Ang Katolikong nagdarasal ng Liturgy of the Hours, kahit na mag-isa, ay nagdarasal kasama ng buong Simbahan. Ayon sa wika ng Simbahan, ang Liturgy of the Hours ay ang bride na nagdarasal kasama ng bridegroom; ito ang katawan [ng Simbahan] na nagdarasal kasama ng ulo nito. Nakasaad ito mismo sa dokumento ng Vatican II tungkol sa liturgy (Sanctosacrum Concilium) at maging sa Cathecism of the Catholic Church. 

Ang pagdarasal ng Liturgy of the Hours ay umuubos ng oras; ang lauds at vespers ay parehong umaabot ng 15 minuto. Kaya madaling huwag gawin ang pagdarasal nito para sa mga abalang Katoliko. Pero sa totoo lang, flexible ang pagdarasal nito lalo na para sa mga layko. Ang baguhan sa pagdarasal nito ay maaaring dasalin lamang yung lauds at vespers o kahit nga isa lang sa isang araw. Ang mahalaga’y kinalulugdan ng Diyos ang paglalaan ng oras sa panalangin. 

Tradisyonal man ang paraan ng pagdarasal nito gamit ang isang set ng apat na libro o yung single volume lang na Book of Christian Prayer, mayroon na ring mga websites at smart phone applications na mapagkukunan nito. Maaari kang pumili kung gusto mo yung nagpapalipat-lipat ng pahina sa pagdarasal o yung easy-to-follow format na inihahandog ng mga website gaya ng universalis.com/today, divineoffice.org, at liturgyhours.org. Magandang suhestiyon na simulan ang pagdarasal ng Liturgy of the Hours sa panahon ng Adbiyento dahil ito ang simula ng liturgical year. 

Halata na ngayon sigurong hinihikayat ko kayong magdasal din ng Liturgy of the Hours, ano? Heto ngayon ang naisip kong mahahalagang dahilan kumbakit dapat nating dasalin ang Liturgy of the Hours: 

1. Mas malalim ang matututunan mo sa Scriptures. Karamihan ng dasal sa Liturgy of the Hours ay galing sa aklat ng mga Salmo. 
2. Makikilala mo ang mga Church Fathers at mga santo. Ayon sa liturgical calendar, makikilala natin ang mahahalagang karakter ng mga santo na karamihan sa atin ay hindi malalaman sa pang-araw-araw na gawain. At maaari ring magtaglay ng debosyon kay Maria. 
3. Makapagdiriwang ka ng mga seasons na ayon sa itinakda ng Simbahan. Kaysa mag-isip sa pamamagitan ng winter, spring, summer at fall, mas maiintindihan mo ang takbo ng taon kung maisasabuhay mo ang Advent, Christmas, Lent, Easter at Ordinary Time. 
4. Ang Liturgy of the Hours ay ecumenical. Sapagkat buhat ito sa Sacred Scriptures, may ilan ding mga Protestante na nagdarasal nito. 
5. Ang Liturgy of the Hours ay universal. Sapagkat parehong ang Roman at Eastern Catholic churches ay nagdarasal nito. 
6. Mababawasan nito ang ating mga pag-aalala. Makokondisyon ang ating isip sa mga bagay sa langit, kung saan naroon si Hesus. 

Hamog.

Gusto kong nakakakita ng hamog. 

Ipinapaalala sa akin ng hamog ang Baguio. Tuwing may hamog, gusto kong tumigil sa aking ginagawa at panoorin lamang ito. Kung maaari, damhin ang mga hamog. Gusto ko yung malamig na hangin at maliliit na patak ng tubig na nakabalot sa akin. Kalmado ang aking pakiramdam kapag nakakakita ng hamog. 

Subalit ano ba ang meron sa hamog? Pinalalabo nito ang tanawin. Mayroon itong malamig na hanging nagpapanginig. Nagbibigay ito ng kalabuan sa kotse at taong dumadaan. Bakit ko ngayon gusto ang hamog? 

Siguro dahil naroon ako ngayon. Mahamog at malabo ang bawat bagay. Walang malinaw sa ngayon: nasaan ako, saan ako patungo, at paano ako makararating sa patutunguhan. Nakikita ko lang ay mga bakas na nasa aking harapan. Hindi ako maaaring magmadali kung nagbibiyahe dahil ayaw kong mabangga o mahulog sa bangin. Ipinapaalala sa akin ang magdahan-dahan sa pagsulong. 

Mahamog ngayon. Ngunit gusto ko ito. Ninanamnam ko ang hamog dahil alam ko sa sarili kong mayroong lampas pa sa mga bakas sa daan at mga puno sa aking harapan. Patuloy ang aking paglalakad kahit may ambang panganib sa harapan dahil alam kong makikita ko rin nang malinaw kung itutuon ko lang ang mga mata sa daan at kikilos tungo sa tamang landas. Mahalaga rin ang paglalakbay, hindi lang yung destinasyon. 

Gustuhin ko man, sa ngayon, hindi pa rin malinaw sa akin ang lahat. Ngunit itong bagay na ito ay alam ko, pinaniniwalaan ko, at tinatayaan ko: gugugulin ko ang oras ko nang buong sigasig sa Parish Youth Ministry, makikisalamuha sa bawat kabataan upang makapagbigay karunungan at matuto rin sa kanila, at palaging iisipin na ang lahat ng gagawin ko (offline at online) ay para sa ministry. Mag-aapply ako sa seminaryo – 2016 o 2017 o kung kailan nararapat – ihahanda ko ang aking sarili, at doon ako magpapatuloy sa paglalakbay. Sapagkat ang hamog ay hindi permanente, ang mga hangin ang papawi rin mismo sa kalabuan ng daan at tanawin. 

Ang kalabuan, kalituhan at kawalan ng mas malaking abot-tanaw ay pawang repleksyon ng nasa loob ko. Ngunit ang hanging hahawi sa hamog ang titiyak na magiging maayos din ang lahat, na kontrolado ng Diyos ang sitwasyon, at walang dapat ikabahala kung pag-ibig ang namamayani. Tatlong bagay ang kailangan upang malampasan ang hamog: pananampalatayang makakausad ako sa aking paglalakbay, pag-asang hindi magtatagal ang hamog at tutulungan ako ng hangin na makita ang lampas pa sa aking harapan, at pag-ibig na siyang tutulong sa aking itaya ang buo kong sarili sa Diyos na Siyang tanging hantungan ng lahat.

Panalangin ko bago umakyat ng bundok.

Ito ang panalangin ko bago umakyat ng bundok. Sapagkat nagbabalak, ay! nagbabalak muli kaming magkakaibigan na umakyat ng bundok ngayong buwan. 


O Hesus,

Gabayan mo ako sa matarik at mabatong landas na dadaanan ko. Una Kang maglakad sa akin at maging aking giya upang buong katapangan at buong kasiyahan kong maibigay ang aking sarili sa paglalakbay na ito, nang hindi nag-iiwan ng anomang marka sa daraanan, nang hindi nagrereklamo, nang hindi sumusuko.

Pahintulutan mo akong mamangha sa panginorin ng paligid upang hindi mawala ang aking paningin sa Iyong likhang kariktan. At upang taimtim din akong makapaghintay at maging giya ng aking mga kaibigang naglalakad din sa daang aking tinatahak. Upang mapanatili silang ligtas, matulungang itaas ang kanilang moral, at matuto kasama nila. Amen.